- Κανένα προϊόν στο καλάθι σας.
Συχνές ερωτήσεις για τον καφέ
Ανακαλύψτε απαντήσεις στις συχνότερες ερωτήσεις σας για τον καφέ, τις μεθόδους παρασκευής, και πολλά περισσότερα.
Ο καφές είναι το δεύτερο πιο συναλλασσόμενο εμπορεύσιμο αγαθό μετά το πετρέλαιο. Αξίζει > 200 δισ. $ ετησίως και στηρίζει περί τα 125 εκατ. εργαζομένους σε περισσότερες από 70 χώρες παραγωγής και εκατοντάδες χιλιάδες καταστήματα κατανάλωσης.
Η τελετή jebena βαστούν αναμμένα κάρβουνα, φρεσκοψημένους κόκκους και τρεις γύρους σερβιρίσματος, συμβολίζοντας φιλοξενία και κοινότητα. Ο καφές παραμένει κοινωνικός, πνευματικός και οικονομικός πυλώνας.
Ολλανδοί έμποροι εισήγαγαν καφέ στο Dejima τον 17ο αιώνα, αλλά η κατανάλωση έμεινε περιορισμένη. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τα kissaten και, αργότερα, το third-wave κίνημα έκαναν τον καφέ μέρος της καθημερινής κουλτούρας.
Ο βασιλιάς εξέδωσε διάταγμα στις 29 Δεκεμβρίου 1675 για να κλείσει όλα τα coffee houses, φοβούμενος συνωμοσίες. Η οργή των πολιτών τον ανάγκασε να το ανακαλέσει μόλις έντεκα ημέρες αργότερα.
Τα λονδρέζικα «Penny Universities» συγκέντρωναν εμπόρους, ναυτικούς, οικονομολόγους. Εκεί ιδρύθηκαν η Lloyd’s of London και το χρηματιστήριο. Ο καφές έγινε καταλύτης επιχειρηματικών και πολιτικών συζητήσεων.
Σούφι της Υεμένης έπιναν καφέ στις νυχτερινές dhikr για να μένουν άγρυπνοι. Μέσω των ταγμάτων τους, το ρόφημα ταξίδεψε σε Μεδίνα, Μέκκα, Κάιρο και Κωνσταντινούπολη, φέρνοντάς το στον μουσουλμανικό κόσμο.
Το αραβικό «qahwa» σήμαινε αρχικά «το ποτό που αφαιρεί ύπνο». Η ρίζα πέρασε στα τουρκικά «kahve», στα ιταλικά «caffè» και γέννησε το αγγλικό «coffee», δείχνοντας τον δρόμο εξάπλωσης του ροφήματος.
Ο καφές αποφέρει πάνω από 30 % των εξαγωγικών εσόδων, απασχολώντας άμεσα ή έμμεσα περίπου 15 εκατομμύρια Αιθίοπες. Αποτελεί στρατηγικό προϊόν για το ΑΕΠ και τα αγροτικά εισοδήματα.
Οι πρώτες φυτείες στον Νέο Κόσμο δημιουργήθηκαν στη γαλλική Μαρτινίκα το 1720· από εκεί ο καφές πέρασε σε Άγιο Δομίνικο, Τζαμάικα και, το 1727, στη Βραζιλία που αργότερα κυριάρχησε παγκοσμίως.
Καφενεία όπως το Café Procope (Παρίσι) ή το Hawelka (Βιέννη) έγιναν στέκια συγγραφέων, ζωγράφων και μουσικών. Εκεί γεννήθηκαν ιδέες του διαφωτισμού, του ρομαντισμού και μεταγενέστερων καλλιτεχνικών ρευμάτων.
Το λιμάνι Mocha της Υεμένης μονοπωλούσε το εμπόριο arabica τον 15ο-17ο αι., στέλνοντας καφέ στους μουσουλμανικούς και ευρωπαϊκούς κόμβους. Το όνομα «Mocha» έμεινε συνώνυμο ποιοτικών, σοκολατένιων γεύσεων.
Αρχικά μερικοί κληρικοί χαρακτήρισαν τον καφέ «ποτό του διαβόλου». Ο πάπας Κλήμης Η΄ δοκίμασε το ρόφημα το 1600, το ευλόγησε και επέτρεψε στους καθολικούς να το καταναλώνουν, ανοίγοντας τον δρόμο για την ευρωπαϊκή εξάπλωσή του.
Η Βενετία εισήγαγε καφέ από την Οθωμανική Αυτοκρατορία γύρω στο 1615. Το 1645 άνοιξε το πρώτο ιταλικό καφενείο, κάνοντας την πόλη πύλη διάδοσης του καφέ στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Ο καφές παρείχε ασφαλές, διεγερτικό ρόφημα στους εργάτες, αυξάνοντας την εγρήγορση στις μακρές βάρδιες εργοστασίων. Έτσι βελτίωσε την παραγωγικότητα και υποστήριξε το ταχύτερο εργοστασιακό ωράριο.
Ο Σούφι Baba Budan μετέφερε κρυφά επτά σπόρους καφέ από τη Μόκα της Υεμένης στο Mysore περί το 1670. Η φύτευσή τους στους λόφους Chandragiri θεμελίωσε την ινδική παραγωγή καφέ.
Μετά το Boston Tea Party (1773) ο καφές αντικατέστησε το τσάι, που θεωρούταν «βρετανικό». Τα coffee houses έγιναν σημεία συγκέντρωσης πατριωτών, μετατρέποντας τον καφέ σε σύμβολο ανεξαρτησίας και οικονομικής αυτάρκειας.
Τα coffee houses του Λονδίνου, του Παρισιού και της Βιέννης έγιναν χώροι πολιτικών, επιστημονικών και οικονομικών ζυμώσεων. Θεωρούνται προπομποί της δημόσιας σφαίρας και οδήγησαν στη γέννηση εφημερίδων, ασφαλιστικών εταιρειών και λέσχης χρηματιστών.
Ο καφές αγαπήθηκε πλατιά, όμως ορισμένοι σουλτάνοι φοβήθηκαν τα καφενεία ως εστίες αντιπολίτευσης. Ο Μουράτ Δ΄ απαγόρευσε τον καφέ το 1633, επιβάλλοντας βαριές ποινές. Παρά τις απαγορεύσεις, το ρόφημα παρέμεινε κεντρικό στην καθημερινή ζωή της Αυτοκρατορίας.
Τα πρώτα οργανωμένα καφενεία ιδρύθηκαν στην Κωνσταντινούπολη το 1554-55 από Σύριους εμπόρους. Ο θρύλος του «Kiva Han 1475» δεν επιβεβαιώνεται από πηγές. Οι οθωμανικές λέσχες καφέ έγιναν πρότυπο για τα ευρωπαϊκά coffee houses που ακολούθησαν τον 17ο αιώνα.
Ο Kaldi είναι ο θρυλικός Αιθίοπας βοσκός (πιθανόν 9ου αι.) που είδε τις κατσίκες του να χοροπηδούν αφού έφαγαν κόκκινους καρπούς καφέ. Η διήγηση δεν τεκμηριώνεται ιστορικά, μα συμβολίζει την «ανακάλυψη» των διεγερτικών ιδιοτήτων του καφέ και την αφετηρία της καλλιέργειάς του στη νοτιοδυτική Αιθιοπία.
Ο ελληνικός καφές έχει κερδίσει διεθνή αναγνώριση, παρουσιάζεται σε γαστρονομικά φεστιβάλ και προωθείται από ελληνικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό. Σύγχρονες καφετέριες αναδεικνύουν τον παραδοσιακό του χαρακτήρα, ενώ γαστρονομικά περιοδικά και μέσα ενημέρωσης τον παρουσιάζουν ως μέρος της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Η μοναδική μέθοδος παρασκευής και η ιδιαίτερη γεύση του προσελκύουν όλο και περισσότερους λάτρεις του καφέ διεθνώς.
Η καφεμαντεία, με ρίζες στη Μέση Ανατολή, διαδόθηκε στην Ελλάδα μέσω των καφενείων και των τοπικών κοινωνιών. Βασίζεται στην ερμηνεία των σχημάτων που αφήνει το κατακάθι του ελληνικού καφέ, θεωρώντας ότι αποκαλύπτουν στοιχεία για το μέλλον. Η διαδικασία περιλαμβάνει την κατανάλωση του καφέ, το αναποδογύρισμα του φλιτζανιού και την παρατήρηση των σχημάτων από έναν έμπειρο αναγνώστη. Αν και δεν έχει επιστημονική βάση, η καφεμαντεία δεν θεωρείται τέχνη, αλλά παραμένει μια δημοφιλής παράδοση που εξακολουθεί να γοητεύει.
Ο καφές έχει κεντρική θέση στην ελληνική κουλτούρα, λειτουργώντας τόσο ως αγαπημένο ρόφημα όσο και ως κοινωνική παράδοση. Ο ελληνικός καφές, φτιαγμένος στο μπρίκι, είναι σύμβολο φιλοξενίας και συντροφικότητας. Η τελετουργία της προσφοράς του, συχνά με συνοδεία γλυκού ή μεζέ, ενισχύει τις ανθρώπινες σχέσεις και τη ζεστασιά της ελληνικής φιλοξενίας.
Η πρώτη μηχανή espresso εφευρέθηκε από τον Άντζελο Μοριόντο το 1884 στο Τορίνο της Ιταλίας. Ο Moriondo κατοχύρωσε το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για την πρώτη μηχανή espresso, η οποία παρουσιάστηκε στη Γενική Έκθεση του Τορίνο το ίδιο έτος και απέσπασε το χάλκινο μετάλλιο. Η μηχανή αυτή χρησιμοποιούσε ατμό για την παραγωγή καφέ espresso και επικυρώθηκε με διεθνές δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στο Παρίσι το 1885.
Ο καφές έχει απαγορευτεί αρκετές φορές στην ιστορία. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, τον 16ο αιώνα, θεωρήθηκε επικίνδυνος για την κοινωνική τάξη, ενώ στην Ιταλία η Καθολική Εκκλησία τον κατέκρινε αρχικά για θρησκευτικούς λόγους, πριν εγκριθεί επίσημα από τον Πάπα Κλήμη VIII.
Ο Irish coffee δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1940 από τον Ιρλανδό σεφ Joe Sheridan. Προσφέρθηκε για πρώτη φορά σε επιβάτες αεροδρομίου στην Ιρλανδία, για να τους ζεστάνει σε κρύες βραδιές. Ο συνδυασμός καφέ, ιρλανδέζικου ουίσκι, ζάχαρης και κρέμας έκανε τον Irish coffee μια κλασική επιλογή.
Τα φίλτρα καφέ ανακαλύφθηκαν το 1908 από τη Melitta Bentz, μια Γερμανίδα νοικοκυρά από τη Δρέσδη. Ενοχλημένη από το ίζημα και τη δυσκολία καθαρισμού των καφετιέρων της εποχής, χρησιμοποίησε ένα κομμάτι χαρτί από το τετράδιο του γιου της για να φιλτράρει τον καφέ. Το πείραμά της πέτυχε και σύντομα κατοχύρωσε πατέντα για το πρώτο φίλτρο καφέ, ιδρύοντας την εταιρεία Melitta, η οποία παραμένει σήμερα γνωστή στην παραγωγή ειδών καφέ.
Ναι, και το ωραίο είναι ότι σχεδόν τίποτα δεν πάει χαμένο. Από τον καφέ δεν κρατάμε μόνο τον κόκκο. Η φλούδα του καρπού γίνεται ρόφημα, και ό,τι περισσεύει μετά, είτε στο καβούρδισμα είτε στο φλιτζάνι σου, βρίσκει δουλειά: στις γλάστρες, σε σπιτικά καλλυντικά, ακόμα και σε καύσιμα.
Τι είναι το cascara;
Όταν μαζεύουν τον καφέ, ο κόκκος είναι κρυμμένος μέσα σε ένα κόκκινο μούρο, κάτι σαν κεράσι. Τη φλούδα συνήθως την πετάνε. Κάποιοι όμως την αποξηραίνουν και φτιάχνουν μ' αυτήν ένα ρόφημα, το cascara. Πίνεται σαν τσάι, έχει μια γλυκιά γεύση που θυμίζει σταφίδα, και πολύ λίγη καφεΐνη, περίπου οκτώ φορές λιγότερη από έναν κανονικό καφέ. Δεν είναι κάτι που ανακάλυψε κάποιος χθες: στην Υεμένη και την Αιθιοπία πίνουν κάτι παρόμοιο εδώ και αιώνες, το λένε qishr. Στην Ευρώπη το cascara μετράει ως «νέο τρόφιμο», οπότε κυκλοφορεί με κανόνες.
Το κατακάθι κάνει για τα φυτά;
Κάνει, και το εφαρμόζουμε και εμείς. Στο καφεκοπτείο Ριζόπουλος 1901 παίρνουμε τις πατημένες ταμπλέτες από το κατακάθι του espresso και τις βάζουμε μέσα στο χώμα των φυτών. Το κατακάθι έχει άζωτο, αυτό ακριβώς που θέλουν τα φυτά για να μεγαλώσουν. Ένα πράγμα μόνο να προσέξεις: αν ρίξεις πολύ φρέσκο κατακάθι κατευθείαν πάνω στη ρίζα, για ένα διάστημα το χώμα «κλέβει» το άζωτο αντί να το δίνει, και το φυτό μένει παραπονεμένο. Γι' αυτό βάλε λίγο κατακάθι κάθε φορά, ανακατεμένο με χώμα ή με κομπόστ, δηλαδή με τα φυτικά υπολείμματα της κουζίνας και του κήπου που σαπίζουν σιγά-σιγά και γίνονται φυσικό λίπασμα. Όχι ολόκληρο σωρό μονομιάς. Κι αν δεν το χρησιμοποιήσεις αμέσως, άπλωσέ το να στεγνώσει για να μη μουχλιάσει.
Τα φλούδια από το καβούρδισμα τι γίνονται;
Την ώρα που καβουρδίζουμε, ο κόκκος πετάει μια λεπτή μεμβράνη που τον τυλίγει, τη φλοιδίτσα (silverskin στα αγγλικά). Μη μπερδευτείς, δεν είναι το cascara. Το cascara είναι η φλούδα ολόκληρου του καρπού και φεύγει από νωρίς, εκεί που καλλιεργείται ο καφές. Η φλοιδίτσα ξεκολλάει πολύ αργότερα, μέσα στο καβούρδισμα. Κι αυτή την αξιοποιείς όπως το κατακάθι: τη ρίχνεις στο κομπόστ ή στο χώμα των φυτών. Έχει φυτικές ίνες και αντιοξειδωτικά, τόσο που την κοιτάνε ακόμα και για να τη βάλουν μέσα σε τρόφιμα.
Μπαίνει ο καφές και σε καλλυντικά;
Ναι, ίσως το έχεις δει κιόλας σε σαπούνια ή σε scrub. Οι χοντροί κόκκοι του κατακαθιού τρίβουν απαλά το δέρμα και καθαρίζουν τα νεκρά κύτταρα, ενώ η καφεΐνη και τα αντιοξειδωτικά του το φροντίζουν. Θες να το δοκιμάσεις σπίτι; Ανακάτεψε λίγο κατακάθι με ελαιόλαδο ή με λάδι καρύδας και έχεις ένα απλό scrub.
Γίνεται καύσιμο ο καφές;
Ακούγεται τρελό, αλλά μέσα στο κατακάθι μένει λάδι, κάπου στο 10 με 20% του βάρους του. Σε μεγάλες μονάδες το μετατρέπουν σε βιοντίζελ, και ό,τι περισσέψει το κάνουν πελετάκια για θέρμανση. Δηλαδή αυτό που αδειάζεις κάθε πρωί από τη μηχανή, αλλού γίνεται ενέργεια.
Πηγές
- EFSA, Safety of dried coffee husk (cascara) as a Novel Food (2022)
- Oregon State University Extension, χρήση κατακαθιού στον κήπο
- Foods (MDPI), φλοιδίτσα καφέ (silverskin): φυτικές ίνες, αντιοξειδωτικά, υποπροϊόν καβουρδίσματος (2024)
- Cosmetics (MDPI), καφεΐνη και αντιοξειδωτικά από υποπροϊόντα καφέ στην περιποίηση δέρματος (2023)
- ACS Sustainable Chemistry & Engineering, μετατροπή κατακαθιού σε βιοντίζελ (2014)
Ναι, η κλιματική αλλαγή επηρεάζει σημαντικά την παραγωγή καφέ. Η αύξηση της θερμοκρασίας, οι αλλαγές στις βροχοπτώσεις και οι παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας δημιουργούν προβλήματα στις καλλιέργειες, ειδικά στην «Ζώνη του καφέ». Ο καφές είναι ευαίσθητος στις κλιματικές αλλαγές, καθώς απαιτεί συγκεκριμένες συνθήκες για την ανάπτυξή του. Επιπλέον, η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη δράση παρασίτων και ασθενειών, όπως ο μύκητας της σκουριάς, που μπορεί να καταστρέψει τις καλλιέργειες. Αυτό δημιουργεί δυσκολίες για τους παραγωγούς και αναμένεται να αυξήσει τις τιμές του καφέ.
Ο καφές φίλτρου ονομάζεται συχνά και «γαλλικός» λόγω της μεθόδου παρασκευής του με τη χρήση της γαλλικής καφετιέρας (French Press ή cafetiere). Η μέθοδος αυτή εισήχθη στη Γαλλία τον 19ο αιώνα και διαδόθηκε διεθνώς, συνδέοντας τον καφέ φίλτρου με τη γαλλική κουλτούρα. Η γαλλική καφετιέρα επιτρέπει την εκχύλιση του καφέ χωρίς πολύπλοκες διαδικασίες, διατηρώντας τις γλυκές και φρουτώδεις νότες και καθιστώντας τον λιγότερο πικρό από άλλες μεθόδους παρασκευής.
Ο καφές έφτασε στην Ελλάδα κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, μέσω Ελλήνων από την Κωνσταντινούπολη και τη Βόρεια Ελλάδα που τον γνώρισαν από τους Τούρκους. Η συνήθεια του καφέ εξαπλώθηκε στην υπόλοιπη Ελλάδα μετά το 1760, με το πρώτο καφενείο στην Αθήνα να είναι το «Η Ωραία Ελλάς». Στις αρχές του 19ου αιώνα, τα καφενεία και οι νοικοκυρές καβούρδιζαν και άλεθαν ακατέργαστο πράσινο καφέ. Τα πρώτα καταστήματα πώλησης καφέ, γνωστά ως «καφεποιεία» και αργότερα «καφεκοπτεία», εμφανίστηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα, καθιερώνοντας τον ελληνικό καφέ ως τον πιο αγαπητό τύπο καφέ στην Ελλάδα.
Η ανακάλυψη του φραπέ αποδίδεται στον Δημήτρη Βακόνδιο, υπάλληλο της Nestlé, κατά τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης το 1957. Όταν προσπάθησε να φτιάξει στιγμιαίο καφέ χωρίς ζεστό νερό, χρησιμοποίησε κρύο νερό, ζάχαρη και ανακίνησε το μείγμα σε σέικερ. Το αποτέλεσμα ήταν ένας δροσιστικός και αφρώδης καφές, ο οποίος έγινε γρήγορα δημοφιλής στην Ελλάδα και αγαπημένο καλοκαιρινό ρόφημα.
Η λέξη "καφές" προέρχεται από την αραβική λέξη "qahwa", που αρχικά αναφερόταν σε ένα είδος κρασιού. Η πλήρης αραβική ονομασία "qahwat al-būnn" σημαίνει "κρασί του κόκκου", υποδεικνύοντας τη χρήση του καφέ ως υποκατάστατο του κρασιού λόγω της απαγόρευσης αλκοόλ στο Κοράνι. Από το "qahwa", η λέξη μετατράπηκε σε "khave" από τους Οθωμανούς και στη συνέχεια σε "koffie" από τους Ολλανδούς, καταλήγοντας στη σύγχρονη ελληνική "καφές".
Ο Κάλντι, ένας βοσκός στην Αιθιοπία, παρατήρησε ότι οι κατσίκες του γίνονταν πιο ενεργητικές όταν έτρωγαν καρπούς ενός θάμνου που έμοιαζαν με κεράσια. Όταν δοκίμασε και ο ίδιος, ένιωσε περισσότερη ενέργεια. Έγινε γνωστός σε έναν μοναχό που δημιούργησε ένα ρόφημα με αυτούς τους καρπούς, αποδεικνύοντας την εγρήγορση που προσέφεραν. Η ανακάλυψη του Κάλντι διαδόθηκε στην Αραβική χερσόνησο τον 12ο αιώνα, με την Υεμένη να είναι η πρώτη χώρα που εξέλιξε το ρόφημα.
Ο καφές πιστεύεται ότι ανακαλύφθηκε στην Αιθιοπία τον 9ο αιώνα. Η χρήση του καφέ διαδόθηκε από την Αφρική στην Αραβία και στη συνέχεια σε όλο τον κόσμο, καθιστώντας τον ένα από τα πιο αγαπημένα ροφήματα παγκοσμίως.
Η γευστική ορολογία του καφέ περιλαμβάνει διάφορους όρους που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν την εμπειρία γεύσης. Η ένταση αναφέρεται στη δύναμη της γεύσης και του αρώματος. Το άρωμα εκφράζει τη μυρωδιά του καφέ, ενώ η γεύση περιλαμβάνει την ισορροπία μεταξύ γλυκύτητας, οξύτητας και πικράδας. Η επίγευση είναι η γεύση που παραμένει στο στόμα μετά την κατανάλωση του καφέ, η οποία μπορεί να είναι γλυκιά, ήπια ή πικρή.
Σημείωση: Οι απαντήσεις που παρέχονται στη σελίδα Συχνών Ερωτήσεων έχουν στόχο να προσφέρουν γενικές πληροφορίες για τον καφέ, τις ποικιλίες του, τις μεθόδους παρασκευής, τη διατροφή και άλλες σχετικές θεματικές. Ωστόσο, οι πληροφορίες αυτές δεν υποκαθιστούν ιατρικές συμβουλές, διαγνώσεις ή θεραπείες από επαγγελματίες υγείας. Εάν έχετε ευαισθησίες ή προβλήματα υγείας, όπως αλλεργίες, καρδιακές παθήσεις, γαστρεντερικές διαταραχές ή άλλες καταστάσεις που επηρεάζονται από την κατανάλωση καφέ ή καφεΐνης, σας συνιστούμε να συμβουλευτείτε τον γιατρό ή τον διατροφολόγο σας πριν καταναλώσετε προϊόντα που περιέχουν καφέ ή καφεΐνη. Η εταιρεία μας δεν φέρει ευθύνη για οποιαδήποτε παρενέργεια ή πρόβλημα υγείας που μπορεί να προκύψει από την κατανάλωση καφέ, τη χρήση του εξοπλισμού ή τη λανθασμένη ερμηνεία των πληροφοριών που παρέχονται σε αυτή τη σελίδα. Η κατανάλωση καφέ είναι προσωπική επιλογή και πρέπει να γίνεται με μέτρο. Παρακαλούμε να λαμβάνετε υπόψη σας την προσωπική σας ανοχή και τυχόν συμβουλές από τον επαγγελματία υγείας σας. Για περαιτέρω ερωτήσεις ή διευκρινίσεις, μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας.