Γιατί ο φρεσκοκαβουρδισμένος καφές χρειάζεται «ξεκούραση»;

Γιατί ο φρεσκοκαβουρδισμένος καφές χρειάζεται «ξεκούραση»;

Φρεσκοκαβουρδισμένος δεν σημαίνει φρέσκος. Ο καφές που μόλις καβουρδίστηκε δεν είναι ακόμα έτοιμος να τον πιεις.

Μετά το καβούρδισμα, οι κόκκοι καφέ είναι γεμάτοι διοξείδιο του άνθρακα (CO₂). Η ξεκούραση του καφέ είναι οι λίγες μέρες που τον αφήνουμε κλειστό για να βγάλει τα αέρια. Αν τον φτιάξεις νωρίτερα, ο espresso βγαίνει με πολλές χοντρές φυσαλίδες στην κρέμα και με ξινή γεύση. Μετά την ξεκούραση ο καφές μπαίνει στις καλές του μέρες, περίπου δύο με τρεις εβδομάδες, έως έναν μήνα από το καβούρδισμα.

Εδώ θα δεις τι γίνεται μέσα στον κόκκο, πόσες μέρες θέλει ανάλογα με το πώς φτιάχνεις τον καφέ σου, πώς τον φυλάς στο σπίτι και πώς το κάνουμε εμείς στο καφεκοπτείο.

Σε αυτό το άρθρο

Τι γίνεται στον κόκκο μετά το καβούρδισμα;

Στο καβούρδισμα ο κόκκος φουσκώνει, και μέσα του μένει παγιδευμένο πολύ διοξείδιο του άνθρακα. Μόλις κρυώσει, το αέριο αρχίζει να βγαίνει.

Στην αρχή βγαίνει γρήγορα. Περίπου το 40% φεύγει την πρώτη μέρα, και το μεγαλύτερο μέρος μέσα στις τρεις πρώτες μέρες. Το υπόλοιπο φεύγει σιγά σιγά τις επόμενες μία με τρεις εβδομάδες.

Το CO₂ δεν είναι εχθρός του καφέ. Όσο ο καφές μένει κλειστός, το αέριο που βγάζει σπρώχνει το οξυγόνο έξω από τη συσκευασία και τον προστατεύει. Το γράφει και η Specialty Coffee Association (SCA) στο Coffee Freshness Handbook, για την πρώτη εβδομάδα μετά το καβούρδισμα.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτό το αέριο φτάσει στο φλιτζάνι.

Πώς καταλαβαίνεις ότι ο καφές δεν έχει ξεκουραστεί;

Το βλέπεις πιο καθαρά στον espresso. Το νερό περνάει με πίεση μέσα από τον καφέ, και όταν ο καφές είναι ακόμα γεμάτος αέρια, το CO₂ βγαίνει μαζί με το νερό και χαλάει το shot.

  • Η κρέμα φουσκώνει πολύ και έχει μεγάλες φυσαλίδες.
  • Το νερό δεν περνάει ομοιόμορφα από τον καφέ. Βρίσκει δρόμους και φεύγει από εκεί, οπότε ένα μέρος του καφέ δεν δίνει τη γεύση του.
  • Η γεύση βγαίνει ξινή και λίγη.

Όταν ο καφές έχει ξεκουραστεί, η κρέμα έχει μικρές και ομοιόμορφες φυσαλίδες, η ροή είναι σταθερή και η γεύση ισορροπημένη.

Πόσες μέρες ξεκούραση θέλει ο καφές;

Δεν υπάρχει ένας αριθμός για όλους τους καφέδες. Εξαρτάται από το πόσο σκούρο είναι το καβούρδισμα και από το πώς φτιάχνεις τον καφέ σου. Ο πιο σκούρος καφές βγάζει τα αέρια πιο γρήγορα, ο πιο ανοιχτός θέλει περισσότερες μέρες.

Ο James Hoffmann, από τα πιο γνωστά ονόματα του specialty καφέ, δίνει στον οδηγό του για την ξεκούραση του καφέ τις παρακάτω μέρες.

Πώς τον φτιάχνεις Καβούρδισμα Μέρες ξεκούραση
Espresso ελαφρύ περίπου 10
Espresso μέτριο 5 με 7
Espresso σκούρο περίπου 2
Φίλτρου (V60, Chemex) μέτριο 4 με 5
Φίλτρου πολύ ελαφρύ έως 10

Για το ίδιο καβούρδισμα, ο καφές φίλτρου θέλει λίγο λιγότερες μέρες από τον espresso. Οι μέρες αυτές μετράνε από το καβούρδισμα, όχι από τη μέρα που θα σου έρθει ο καφές.

Πότε είναι ο καφές στα καλά του;

Η ξεκούραση είναι μόνο η αρχή. Μετά ο καφές μπαίνει στις καλύτερες μέρες του, και αυτές δεν είναι λίγες.

Για εμάς, φρέσκος καφές είναι ο καφές που έχει κλείσει δύο με τρεις εβδομάδες, έως έναν μήνα, από το καβούρδισμα. Τότε είναι στα καλά του.

Το ίδιο λέει και η SCA. Στο Coffee Freshness Handbook γράφει ότι η καλύτερη περίοδος φρεσκάδας του καφέ είναι συνήθως μία έως τέσσερις εβδομάδες.

Στο ίδιο βιβλίο υπάρχει και μια δοκιμή του Roasters Guild. Γευσιγνώστες δοκίμασαν καφέ 4 ημερών και καφέ 93 ημερών από το καβούρδισμα, φυλαγμένο σε κλειστές σακούλες. Ο καφές των 93 ημερών πήρε λίγο χαμηλότερη βαθμολογία, αλλά η διαφορά ήταν τόσο μικρή που δεν μετράει στατιστικά.

Και οι ερευνητές που μελετούν τη φρεσκάδα του καφέ αφήνουν τα δείγματά τους να ξεκουραστούν τρεις εβδομάδες πριν αρχίσουν να μετράνε. Έτσι έκαναν στο Coffee Excellence Center του ZHAW στην Ελβετία, σε μελέτη του 2022 για τη φρεσκάδα του καφέ μετά το άνοιγμα της συσκευασίας.

Ο καφές τριών εβδομάδων δεν είναι μπαγιάτικος. Είναι ακριβώς εκεί που πρέπει.

Αυτό που αλλάζει τα πράγματα είναι το άνοιγμα της σακούλας. Στην ίδια μελέτη, μέσα στις πρώτες δέκα μέρες από το άνοιγμα ο αέρας μέσα στη συσκευασία είχε γίνει σχεδόν ίδιος με τον αέρα του δωματίου. Από εκεί και πέρα ο καφές έχει γύρω του οξυγόνο και χάνει το άρωμά του πιο γρήγορα. Γι’ αυτό, μόλις ανοίξεις ένα σακουλάκι, καλό είναι να το τελειώσεις μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Πώς φυλάς τον καφέ για να μείνει στα καλά του;

Ο μεγαλύτερος εχθρός του καβουρδισμένου καφέ είναι το οξυγόνο. Σύμφωνα με τη SCA, όταν το οξυγόνο στο δοχείο πέφτει από το 21% του αέρα στο 0,5%, ο καφές κρατάει έως και 20 φορές περισσότερο. Στο σπίτι δεν χρειάζεσαι τίποτα ειδικό για να κρατήσεις τον αέρα μακριά.

  • Κράτα τον στη δική του σακούλα. Η βαλβίδα της αφήνει τα αέρια να φεύγουν χωρίς να μπαίνει αέρας, οπότε δεν χρειάζεσαι άλλο δοχείο.
  • Κλείνε καλά τη σακούλα μετά από κάθε χρήση και βγάλε όσο αέρα μπορείς.
  • Μην τον αδειάζεις σε μεγάλο, μισοάδειο δοχείο. Όσο περισσότερος αέρας μένει πάνω από τον καφέ, τόσο πιο γρήγορα χάνει το άρωμά του.
  • Κράτα τον σε δροσερό και σκοτεινό μέρος, μακριά από τη ζέστη της κουζίνας. Η SCA γράφει ότι, σε τουλάχιστον μία μελέτη, κάθε 10 βαθμούς παραπάνω ο αλεσμένος καφές κράτησε τον μισό χρόνο.
  • Αν μπορείς, πάρε τον σε κόκκους και άλεσέ τον λίγο πριν τον φτιάξεις. Ο αλεσμένος καφές βγάζει περίπου τα μισά του αέρια μέσα σε λίγα λεπτά, ενώ ο κόκκος θέλει εβδομάδες. Δες και γιατί να διαλέξεις καφέ σε κόκκους.
  • Αν τον παίρνεις αλεσμένο, κράτα το σακουλάκι πάντα κλειστό και πιες τον λίγο πιο γρήγορα.

Πώς το κάνουμε εμείς στο καφεκοπτείο

Στο καφεκοπτείο μας καβουρδίζουμε σε μικρές παρτίδες. Ο καφές δεν μπαίνει στο σακουλάκι την ώρα που βγαίνει από το καβούρδισμα. Τον αφήνουμε πρώτα να ξεκουραστεί σε κλειστά δοχεία, και μετά τον συσκευάζουμε. Έτσι, όταν ανοίγεις ένα σακουλάκι μας, το πιο δυνατό κομμάτι της ξεκούρασης έχει γίνει ήδη. Και συνεχίζεται μέσα στη σακούλα, γιατί όλες οι σακούλες μας έχουν βαλβίδα που αφήνει τα αέρια να βγαίνουν χωρίς να μπαίνει οξυγόνο.

Τη διαφορά τη βλέπουμε και στη δική μας μηχανή espresso. Η συνταγή espresso που κλειδώσαμε για έναν από τους καφέδες μας βγήκε με καφέ 28 ημερών από το καβούρδισμα. Και ο ίδιος καφές, όσο περνάνε οι μέρες, θέλει λίγο διαφορετική άλεση. Όσο πιο φρέσκος είναι, τόσο περισσότερα αέρια έχει και τόσο πιο αργά περνάει το νερό.

Γι’ αυτό δεν θα σου πούμε ποτέ ότι ο καλύτερος καφές είναι αυτός που καβουρδίστηκε σήμερα το πρωί. Ο καλός καφές θέλει τον χρόνο του. Τον αφήνουμε να ξεκουραστεί πριν φτάσει σε σένα, και από εκεί και πέρα εσύ απλώς τον κρατάς καλά κλεισμένο.

Συχνές ερωτήσεις

01. Τι σημαίνει ξεκούραση του καφέ;

Ξεκούραση λέμε τις μέρες μετά το καβούρδισμα που ο καφές μένει κλειστός για να βγάλει τα αέρια, κυρίως διοξείδιο του άνθρακα, πριν τον αλέσεις και τον φτιάξεις. Χωρίς αυτές, ο καφές δεν δίνει όλη τη γεύση του.


02. Μπορώ να πιω καφέ την ίδια μέρα που καβουρδίστηκε;

Μπορείς, αλλά δεν θα τον πιεις στα καλά του. Έχει ακόμα πολλά αέρια, και στον espresso αυτό σημαίνει πολλή κρέμα με χοντρές φυσαλίδες, άνιση ροή και ξινή γεύση.


03. Πόσες μέρες ξεκούραση θέλει ο καφές για espresso;

Σύμφωνα με τον James Hoffmann, περίπου 2 μέρες για σκούρο καβούρδισμα, 5 με 7 για μέτριο και περίπου 10 για ελαφρύ.


04. Πόσες μέρες ξεκούραση θέλει ο καφές φίλτρου;

Για μέτριο καβούρδισμα 4 με 5 μέρες. Ένας πολύ ελαφρύς καφές φίλτρου θέλει έως 10.


05. Χαλάει ο καφές μετά από τρεις εβδομάδες;

Όχι. Ένας καφές δύο με τρεις εβδομάδων, έως ενός μήνα από το καβούρδισμα, είναι στα καλά του. Η SCA δίνει για την καλύτερη περίοδο φρεσκάδας μία έως τέσσερις εβδομάδες. Αυτό που μετράει περισσότερο είναι πόσο καλά τον κρατάς κλειστό αφού ανοίξεις το σακουλάκι.


06. Πόσο κρατάει ο καφές αφού ανοίξω τη συσκευασία;

Λίγες εβδομάδες. Μόλις ανοίξει, μπαίνει αέρας και ο καφές χάνει το άρωμά του πιο γρήγορα. Κλείνε το σακουλάκι καλά μετά από κάθε χρήση και κράτα το σε δροσερό, σκοτεινό μέρος.


07. Βοηθάει η κατάψυξη;

Ναι, αν έχεις καφέ που δεν θα πιεις σύντομα. Η SCA γράφει ότι στους -18 °C η καλύτερη περίοδος του καφέ, θεωρητικά, μεγαλώνει από μία έως τέσσερις εβδομάδες σε τρεις έως δώδεκα μήνες.


Όταν παραγγέλνεις από εμάς, η πρώτη ξεκούραση έχει γίνει ήδη στο καφεκοπτείο. Εσύ το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να τον κρατάς καλά κλεισμένο και να τον χαρείς. Δες τους espresso μας και τους καφέδες φίλτρου μας.